ริมถนนกระบี่ ภายในเมืองภูเก็ต เป็นที่ตั้งของบ้านเลขที่ 98 บ้านที่มีสถาปัตยกรรมที่เรียกว่า “ชิโน-โปรตุกีส”
หลังแรกของเมืองภูเก็ต ชื่อว่า “บ้านชินประชา”

บ้านหลังนี้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2446 หรือราวปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5
โดยพระพิทักษ์ชินประชา (ตันม่าเสียง) คหบดีเชื้อสายจีนที่เกิดในภูเก็ต
ซึ่งบิดาของท่านอพยพจากมณฑลฮกเกี้ยน ประเทศจีน


ต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงบำรุงจีนประเทศ(ตันเนียวยี่) ท่านเดินทางมาไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2397
หรือปลายรัชกาลที่ 4 โดยประกอบกิจการทำเหมืองแร่ดีบุกที่เกาะภูเก็ต และกิจการค้าขายที่เกาะปีนัง
โดยใช้ยี่ห้อการค้า “เหลียนบี้”แปลว่าดอกบัว ติดประดับไว้เหนือประตูบ้าน นอกจากจะเป็นเตือนใจให้รำลึกถึงความยากลำบาก
และการต่อสู้ของบรรพชนสมัยเริ่มสร้างฐานะ ยังแสดงอีกว่าแม้จะพลัดจากบ้านเมืองมา
แต่ความทรงจำในถิ่นฐานบ้านเกิดไม่เคยลางเลือน หลวงจีนบำรุงประเทศจึงตั้งชื่อยี่ห้อการค้าตามภูเขารูปดอกบัว
ในตำบลเอ้หมึง เพื่อระลึกถึงบ้านเกิดที่ท่านจากมา


พระพิทักษ์ชินประชา(ตันม่าเสียง) ถือกำเนิดที่เกาะภูเก็ต ในปี พ.ศ. 2426 เมื่ออายุราว 20 ปี ท่านได้สร้างบ้านชินประชา
ตามแบบชิโน-โปรตุกีส หรือเรียกว่า “อังม่อเหลา” เพื่อสำหรับใช้เป็นเรือนหอ ใช้เวลาก่อสร้างประมาณ 2 ปีจึงแล้วเสร็จ

หากแต่ท่านและภรรยากลับไม่ได้อาศัยในบ้านหลังนี้เนื่องจากเห็นว่าอยู่ห่างไกลจากตลาดและบ้านของญาติ ๆ เกินไป
ท่านจึงใช้บ้านหลังนี้เป็นที่รับรองแขกและมิตรสหาย



บ้านชินประชาเป็นบ้านที่ภายในโปร่งโล่งสบาย เพราะมีหน้าต่างค่อนข้างมาก และตรงกลางบ้านมีบ่อน้ำ
ทำให้ช่วยระบายอากาศได้ดี การตกแต่ง ภายในบ้านชินประชาในปัจจุบันยังคงไว้ซึ่งการตกแต่งแบบดั้งเดิม
เฟอร์นิเจอร์ส่วนใหญ่เป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษเมืองจีน เช่น โต๊ะไม้และตู้ไม้ฝังมุก เตียงนอน
และมีเฟอร์นิเจอร์และวัสดุอีกส่วนหนึ่งที่สั่งมาจากต่างประเทศผ่านทางปีนัง เนื่องจากการค้าขายทางเรือ
ผ่านเกาะปีนังมายังภูเก็ตในสมัยนั้นเฟื่องฟู เช่น รั้วบ้านจากฮอลแลนด์ กระเบื้องปูพื้นจากอิตาลี


กลางบ้านยังมีป้ายบูชาบรรพบุรุษ แสดงเอกลักษณ์ที่มาของแซ่ตันหรือสกุลตัณฑวนิชในปัจจุบัน
ภาพวาดและภาพถ่ายเก่าของบรรพบุรุษรุ่นต่าง ๆ ประดับประดาไว้ตามฝาผนัง ภาพที่ผู้ชมดูจะสนใจเป็นพิเศษ
คือภาพเจ้าสาวเจ้าบ่าว ทายาทรุ่นที่ 3 ของตระกูล


บ้านชินประชาเปิดให้บุคคลภายนอกเข้าเยี่ยมชมเมื่อครั้งที่คุณประชา ตัณฑวนิช ทายาทรุ่นที่ 4
บุตรคนโตของขุนชินสถานพิทักษ์ ยังมีชีวิต ปัจจุบันผู้ดูแลบ้านคือคุณจรูญรัตน์ ซึ่งเป็นภรรยา
บ้านชินประชายังใช้เป็นสถานที่ในการทำกิจกรรมทางวัฒนธรรมของเมืองภูเก็ตหลายครั้ง เช่น
เคยใช้เป็นบ้านเจ้าสาว เมื่อครั้งที่จังหวัดภูเก็ตจัดงานสมรสหมู่แบบวัฒนธรรมภูเก็ต ปัจจุบัน บ้านชินประชา
มีอายุกว่า 101 ปี มีลูกหลานนับเนื่องเป็นรุ่นที่ 6 แล้ว

ข้อมูลจาก: การสำรวจเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2550
อ้างอิงจาก: ฐานข้อมูลพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในประเทศ (Local Museum Database)
http://www4.sac.or.th/museumdatabase/index.php
